راهكارهاي تامين مالي صادرات غيرنفتي

امروزه يكي از مهم‌ترين و اصلي‌ترين الزامات براي توسعه صادرات غيرنفتي، تامين مالي و نقدينگي بنگاه‌هاي توليدي صادراتي است. حوزه‌اي كه يقينا يكي از بحث‌انگيزترين و پرچالش‌ترين موضوعاتي است كه صادرات غيرنفتي و فعالان اين عرصه سال‌ها است با مشكلات و محدوديت‌هاي ناشي از آن دست به گريبانند و دولت‌هاي مختلف به فراخور برنامه‌ها و توانايي‌هاي مديريتي خود، راه‌‌هايي را براي محقق شدن اين نياز مهم پيشنهاد و اجرايي کرده‌اند.
در اين راستا نهادسازي‌هاي انجام شده در بخش پولي و تامين تسهيلات و اعتبارات بانكي صادرات با ايجاد بانك توسعه صادرات ايران به‌عنوان يك مجموعه تخصصي محقق شد، ليكن از زمان تاسيس اين بانك تا امروز همواره دو نقص جدي گريبان‌گير اين بانك و فعالان صادراتي است. اولا سرمايه فعلي در اختيار اين بانك متناسب با هدف‌گذاري‌هاي كلان و عملكردهاي صادرات غيرنفتي كشور نبوده و نيست. ثانيا نرخ‌هاي تكليفي سود تسهيلات پرداختي اين بانك متناسب با فضاي رقابتي حاكم بر بازارهاي هدف و شرايطي كه بنگاه‌هاي صادراتي ايراني بايد سهم خود را در اين بازارها حفظ کنند، نیست.
از اين‌رو، راهكارهاي رفع عاجل اين نواقص كه به بروز چالش در فرآيند توسعه صادرات غيرنفتي منجر شده است، از چند جنبه قابل بررسي است. تكاليفي كه در قانون بودجه سال جاري براي افزايش سرمايه بانك توسعه صادرات ايران از محل منابع صندوق توسعه ملي در قالب تامين مالي طرح‌ها و پروژه‌هاي توليدي و سرمايه‌گذاري بخش خصوصي با هدف صادرات كالا و خدمات يا از محل ساير منابع درآمدي اختصاصا در بندهاي 18 و 34 قانون بودجه پيش‌بيني شده، بايد متناسب با واقعيت‌هاي حوزه صادرات و به درستي و به موقع انجام شود. از سوي ديگر، منطقي شدن نرخ سود و كارمزد تسهيلات و اعتبارات تكليفي بخش صادرات در شبكه بانكي بايد با بررسي مجدد شوراي پول و اعتبار و در راستاي رقابتي شدن منابع تامين مالي صادرات در مقايسه با رقباي خارجي بازنگري شود. شبكه بانكي كشور در سال‌هاي اخير به موجب مصوبات شوراي پول و اعتبار موظف به تخصيص و پرداخت 10درصد از مجموع تسهيلات بانكي به بخش صادرات شده بود كه بر اساس گزارش‌هاي بانك مركزي اين اهداف محقق نشده كه مهم‌ترين دليل آن سختگيري بانك‌ها در جريان رسيدگي و پرداخت اين تسهيلات به بنگاه‌هاي صادراتي بوده است. البته نتايج جهش سرسام‌آور نقدينگي در اقتصاد در نتيجه بي‌برنامگي سال‌هاي گذشته در تخصيص و پرداخت غيرهدفمند منابع و تسهيلات بانكي به بنگاه‌هاي زودبازده و ساير بي انضباطي‌هاي پولي و مالي در كشور به اعمال اين سخت‌گيري‌ها نيز جهت مضاعفي داده بود.
ترديدي نيست كه سهم صادرات غيرنفتي در اقتصاد ملي و نيز به عنوان ابزاري قوي براي تامين منابع ارزي كشور در شرايط فعلي، سهمي قابل اندازه‌گيري و داراي تاثيرات مثبت بر ساير شاخص‌ها به خصوص توليد ناب ملي، اشتغال مولد، سرمايه‌گذاري هدفمند، رشد اقتصادي پايدار، توليد ناخالص داخلي و نهايتا رفاه عمومي است كه ضرورت تامين الزامات مالي و پولي براي تحقق اهداف اثربخش آن باید در راس سياست‌هاي اولويت دار دولت و مجلس باشد.
منبع:روزنامه دنیای اقتصاد ۱۹/۸/۱۳۹۲

نکاتی در باب سند راهبرد توسعه صادرات غيرنفتي

 سال پایانی برنامه چهارم توسعه و در راستاي تقسيم كار ملي، وزيران عضو كارگروه صادرات كشور، سندي را تصويب كردند كه اين سند در برگيرنده تکالیف و ساز‌و‌کارهای معيني براي ايفاي نقش موثرتر هر يك از دستگاه‌هاي دولتي و بخش غيردولتي (خصوصي و تعاوني) دست‌اندرکار صادرات در طول سال‌هاي برنامه پنجم توسعه است.
با اجراي تکالیف پیش‌بینی شده در اين سند، قرار است صادرات غيرنفتي در جهت كمي و كيفي گسترش يافته و بنگاه‌هاي توليدي صادراتي كشور توانمندتر و رقابت‌پذيرتر شده و ارزش افزوده كالاها نيز رشد منطقی و مناسبی داشته باشد. هدف سازمان توسعه تجارت ايران از تدوين سند راهبرد ملی توسعه صادرات غيرنفتي کشور كه مستند به اسناد متعدد پشتيبان در حوزه‌هاي سياستي، برنامه‌ای و عملياتي است، برگرفته از نتايج و دستاوردهاي سال‌هاي گذشته و آزمون و خطاهايي بوده است كه در سال‌های قبل از برنامه پنجم توسعه صورت گرفته است. در اين راستا، به نظر می‌‌رسد بدنه کارشناسی اين سازمان با توجه به فضاي فعلی كسب‌و‌كار كشور و ظرفيت‌ها و توانمندي هاي بنگاه‌هاي توليدي صادراتي و چشم‌انداز تجارت بين‌المللي و جايگاه ايران در بازارهاي هدف، نقشه راه هدف‌داري براي بهره‌گيري حداكثر از فرصت‌هاي بين‌المللي و اتصال واقعي و تعامل فعال اقتصاد ملي با اقتصاد جهاني از طريق توسعه و گسترش حضور صادركنندگان كالا و خدمات كشور در فضاي كسب‌و‌كار بين‌المللي را ترسيم و تبيين كرده است. البته سازمان توسعه تجارت ايران آن چنان که باید و شاید در سال‌های اخیر نتوانسته تمامي دستگاه‌هاي مرتبط و دخيل در صادرات غيرنفتي را براي نقش‌پذيري و نقش‌آفرینی فعال در اين فرآيند و پاسخگويي مناسب به مطالبات بخش غيردولتي هماهنگ كند. از این‌رو، به نظر می‌رسد یکی از اولویت‌های اصلی مدیریت ارشد جدید این سازمان بازگرداندن جایگاه و موقعیت قبلی آن به سال‌های اوج و اثرگذار بر سیاست‌های اقتصادی و تجاری کشور بوده و در این مسیر به‌کارگیری رویکردها و برنامه‌های کیفیت محور با تکیه بر منابع انسانی متخصص و دانش پایه این سازمان بدون شک ابزار و الزام اساسی است. سند مذكور در قالب جديد اگر چه به عنوان تجربه نخست طراحي اسناد فرابخشي در حوزه صادرات غيرنفتي است و پس از تدوين و تصويب برنامه جامع توسعه صادرات كشور در سال‌های برنامه سوم توسعه تنظيم و تصويب شد، اما به لحاظ محتوا اولين سندي است كه حاوي راهبردها و سياست‌هاي متعدد و نيز خط‌مشي‌ها و ماموريت‌هاي پيش‌بيني شده‌اي است كه به شرط تامين الزامات مورد نياز آن، ایران را در پايان برنامه پنجم توسعه به جايگاه قابل قبولي در حوزه كشورهاي سند چشم‌انداز 1404 به لحاظ شاخص توسعه صادرات غيرنفتي خواهد رساند.

منبع:روزنامه دنیای اقتصاد ۱۱/۸/۱۳۹۲

صادرات غیرنفتی، سدشکن تحریم‌ها

شاید هیچ زمانی ارزش اثرگذاری صادرات غیرنفتی بر اقتصاد کشور به اندازه امروز به چشم نیامده و شاید در هیچ دوره‌ای قدر و منزلت صادرات و صادرکنندگان واقعی برای تعالی‌ همه جانبه کشور مورد تحلیل و اندازه‌گیری قرار نگرفته است.

با تمام این تفاسیر و تعاریف شاید کمتر زمانی بوده که مقوله صادرات به این اندازه که در یک سال اخیر در جریان بود در منگنه و آمپاس داخلی باشد. اما همه این افت و خیزها یک نشانه بسیار مهم و اساسی را گوشزد و ترویج می‌کند و آن اینکه صادرات محور توسعه است و باید در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کلان ملی، فراتر از آنچه امروز در قوای سه‌گانه در جریان است به صادرات غیرنفتی و تحکیم و توسعه زیرساخت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن در سطوح ملی و بین المللی پرداخته شود. در واقع باید تمامی دستگاه‌های دخیل در اهداف و برنامه‌های خود این شاخص را به‌عنوان شاخص موفقیت یا عقبگرد از اهداف پیشرفت و تعالی مدنظر قرار داده و به درستی تحلیل و مراقبت کنند. امروز در شرایطی که بار روانی تحریم‌ها سبک‌تر است، ولی سنگینی تاثیرات کمی و کیفی آن بر شئون مختلف سياسي، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور هنوز پابرجا است؛ بنابراین ضرورت دارد با حمایت جدی از صادرات غیرنفتی و ارج‌گذاری فعالان واقعی این حوزه که سدشکن تحریم‌های خارجی هستند، باور ملی را برای توسعه صدور دستاوردهای ایران در تمامی عرصه‌های کالا و خدمات به بازارهای هدف تقویت کنیم.

منبع : روزنامه دنياي اقتصاد ۲۹/۷/۱۳۹۲